Terugblik werkconferentie Ouderen Veilig Thuis

02A-DSC03020De voorbereidingsgroep van Moviera en het Steunpunt Huiselijk Geweld kijkt terug op een goedbezochte en geslaagde conferentie. We hopen dat u inspiratie hebt opgedaan om vermoedens van ouderenmishandeling en ontspoorde zorg met ouderen en andere betrokkenen te bespreken. Hieronder volgt een samenvatting van alle belangrijke inzichten en tips die uit de verschillende werktafels zijn gekomen. We willen dit graag met u delen.

Handvatten voor gesprekken
Bij het bespreken van signalen is het belangrijk om te benoemen wat u hebt gezien. Wanneer u objectief observeert, is het mogelijk om signalen zo concreet en letterlijk mogelijk onder woorden te brengen. Uit de werktafels bleek dat signalen gemakkelijk worden ingekleurd en mensen voelen dit soms als een beschuldiging. Bijvoorbeeld;

In plaats van te zeggen;
‘Ik denk dat u uitgebuit wordt, klopt dat?’, kunt u zeggen ‘ik zie dat er regelmatig wordt gepind met uw pas”.
Daarnaast wordt niet alleen het stellen van open vragen als heel belangrijk gezien, maar ook goed doorvragen op waar u zich zorgen over maakt. Kom niet te snel met oplossingen.

01A-DSC02992Ook werd “meerzijdig partijdig zijn” als tip genoemd. Het is helpend om te bedenken dat u iedereen wilt helpen: belangrijk om geen van de partijen (slachtoffer en pleger) ‘de schuld’ te geven, maar eerst te luisteren. Dit maakt het ook gemakkelijker om zonder (voor)oordeel het gesprek in te gaan en open te staan voor het verhaal van de ander. In diverse groepen is naar voren gekomen dat niet alleen de woorden die u gebruikt hierbij van belang zijn, maar ook de toon waarop gepraat wordt.

Tijdens een oefening werd gezegd: ‘ik heb het gevoel dat u in de knel zit’. Een mooie opmerking, waarbij de zorgverlener vanuit haar eigen gevoel in gesprek ging en een ingang vond om haar zorgen te benoemen en de overbelaste mantelzorger aan het denken te zetten. De zorgverlener leefde zich in de situatie van de mantelzorger, sprak zich uit en gaf de ander erkenning voor de zware zorgtaak. Dit maakte dat de mantelzorger zich gehoord voelde en de zorgverlener in vertrouwen nam om haar verhaal te vertellen. Vaak is er rust en tijd nodig om dit vertrouwen te winnen. In gesprek met migranten ouderen, verdient het opbouwen van dit vertrouwen extra aandacht. Ook is het bij deze specifieke doelgroep belangrijk om rekening te houden met de culturele achtergrond. Hierbij kunt u denken aan het tonen van respect en waardering voor de oudere en de familie, betrekken van sleutelfiguren uit de gemeenschap en in gesprek gaan over de culturele achtergrond. Zie de bijlage voor meer aandachtspunten bij migranten ouderen.

02-DSC03080Ten slotte zijn de volgende tips gegeven voor de afsluiting van het gesprek: doe alleen beloftes die u kunt waarmaken, vat het gesprek samen, bespreek wat u nu van elkaar verwacht, benoem wat er wel/niet mogelijk is en sluit af door te vertellen wat u gaat doen. U zou de klant kunnen laten verwoorden wat er is afgesproken. Zie bijlage: checklist gespreksvoering.

Tips om dilemma’s te verkleinen
Veel professionals ervaren dilemma’s bij het bespreken van vermoedens van mishandeling of ontspoorde zorg. Tijdens de werkconferentie hebben vele van u dit onderwerp ingebracht. Ook bij het bieden van hulp, loopt u regelmatig tegen dilemma’s aan. Een dilemma is een keuze tussen twee kwaden. U hebt dan soms het gevoel nooit de meest passende hulp te kunnen bieden. Het gevolg kan zijn “handelingsverlegenheid”. U weet dan niet goed meer wat u zou kunnen doen, u bent niet tevreden met de hulp die u wel kan bieden of u blijft zich zorgen maken. U zou dan meer voor ouderen willen betekenen. Hieronder volgen de meeste genoemde dilemma’s en tips om deze dilemma’s te verkleinen.

Agressie van de ander naar u als hulpverlener
Het bespreken van vermoedens van ouderenmishandeling of ontspoorde zorg is soms voor betrokkenden confronterend. Mensen kunnen boos worden en hun agressie uiten naar hulpverleners. U kunt dit dilemma verkleinen door te leren omgaan met agressie. Bijvoorbeeld door het benoemen dat mensen boos zijn, waardoor u de agressie de-escaleert. Daarnaast kunt u ook veiligheidsafspraken met uw collega’s maken. U kunt besluiten om samen het gesprek te voeren, een collega tijdens uw bezoek even te laten bellen of het gesprek niet bij de mensen thuis te doen. In het ergste geval kunt u ook weggaan als mensen agressie naar u uitten. Eigen veiligheid staat voorop.

03-DSC03094Afhankelijkheid van ouderen
Veel ouderen willen uiteindelijk geen hulp, omdat zij bang zijn om het contact met hun partner, kinderen of familie te verliezen. Ouderen doen geen aangifte van financiële uitbuiting als hun kleinzoon dan niet meer op bezoek komt. Ouderen willen geen extra persoonlijke verzorging, als dit “vreemde handen aan mijn lijf” blijken te zijn. Mantelzorgers willen geen extra thuiszorg, als zij beloofd hebben om zelf voor hun ouders of partner te zorgen. Soms ziet u met leden ogen aan dat situaties waarin u hulp biedt of situaties die u meldt niet echt opgelost worden. Dat is moeilijk om te zien. Ouderen zijn volwassen mensen, die zelf regie hebben over hun leven. Zolang ouderen wilsbekwaam zijn, maken zij zelf keuzes in hun leven. Vaak maken zij (al dan niet bewust) de keuze om geen extra hulp of andere acties te accepteren. Zorgen dat er iemand contact houdt en de vertrouwensband verder opbouwt, is wat u wel kunt doen. Soms willen ouderen op een later moment wel meer hulp.

04-DSC03131Waar ligt dan de grens. Oftewel; wanneer is het belangrijk om een situatie bij Veilig Thuis te melden.
“Zo gaan deze mensen altijd al met elkaar om.”
“Ik mag niet uitgaan van mijn eigen waarden en normen.”
“Wiens probleem is het eigenlijk, van de ouderen of van de hulpverlener die in huis komt.”

Dit was een aantal uitspraken van deelnemers uit de werktafels. Hieruit blijkt dat veel hulpverleners worstelen met de vraag; Waar ligt de grens en wanneer is het mijn verantwoordelijkheid om een situatie te melden bij Veilig Thuis? Er is geen duidelijk antwoord op de vraag “waar ligt dan de grens”. Het is goed als u weet wat u eigen waarden en normen zijn en dat deze vaak verschillen met de waarden en normen van andere mensen. Op de eerste plaats is het belangrijk om uw dilemma’s en overwegingen met collega’s te delen. Collegiale toetsing is niet voor niets stap 2 van de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. Concreet doorvragen op de veiligheid helpt om een afweging te maken in wat is toelaatbaar en wat niet. Doe samen met Veilig Thuis een veiligheidsscreening of vraagt advies hierover bij Veilig Thuis.

Tot 1 januari 2015 tel. 0900 – 1 26 26 26  en vanaf deze datum tel. 0800 – 2000.

Terug naar nieuwsoverzicht