Terugblik congres eergerelateerd geweld op 28 november 2013

‘Vraag aan professionals om een antwoord, want ik ben bang’

Met een theaterpresentatie die een verstillende (verstilde) indruk had op de deelnemers  werd het druk bezochte congres over eergerelateerd geweld op 28 november geopend. Dunya, een Nederlands meisje van Turkse afkomst ondervindt aan den lijve wat een gedwongen huwelijk betekent. Ze moet haar leven en toekomst in Nederland voorgoed achter zich laten.

Twee Dunya’s, de ene westers gekleed en de andere in traditionele trouwjurk,  stonden  aan et eind van de voorstelling naast elkaar. Deze uit het leven gegrepen situatie maakte de thematiek direct tastbaar. “Toen ik het meisje in de trouwjurk zag opkomen, kreeg ik een brok in de keel”, verwoordde een deelneemster haar gevoelens. “Dit is precies wat er altijd gebeurt. Als zo’n meisje bij mij komt, is het om te vertellen dat ze bruid wordt. Ik vind dit gewoon kindermishandeling!” 

Het verhaal van Dunya kun je hier nog eens zien http://www.youtube.com/watch?v=djdrrizQsGw

Deze hartenkreet werd herhaald door een andere vrouw. Namens een jong meisje dat ze de dag daarvoor had gesproken, bracht ze een indringende boodschap mee voor de honderdzeventig aanwezigen. “Vraag de professionals om een antwoord, want ik ben bang. Bang om te praten en bang om te zijn wie ik ben.”
“Laten we hopen dat onze meiden in Nederland dit niet meer hoeven mee te maken”, reageerde dagvoorzitter Malika El Mouridi, werkzaam als consulente bij Specturm-Elan, op deze bewogen verhalen. “Waar hebben we het eigenlijk over als we het over eergerelateerd geweld hebben en in het ergste geval over eerwraak? Waar komt dat vandaan en hoe wordt het anno 2013 in stand gehouden? De kernvraag is: wát kunnen wij ertegen doen? Daar hoort uitwisseling van kennis en ervaring bij en daarom zijn we hier. Onderschat het belang daarvan niet.”

Huwelijksdwang
Die uitwisseling vond vervolgens plaats in vier workshops. In de workshop over huwelijksdwang en achterlating begon Nuray Kanik (preventie medewerker en aandachtfunctionaris eergerelateerd geweld) van Moviera met een  beeldfragment. Daarin vertelde een vrouw hoe ze als zestienjarige het huwelijk met een neef in Holland had geaccepteerd. Zelf woonde ze toen in Turkije. Daarover ontspon zich een levendig gesprek. “Best een positief verhaal, want ze koos voor haar eigen vrijheid. Het was een verstandshuwelijk”, zei de een.
Anderen vonden dat er wel degelijk sprake was van dwang. “Tussen het vrije en het gedwongen huwelijk bestaan allerlei andere typen huwelijk”, lichtte Nuray Kanik vervolgens toe. “Als professional moet je die verschillen kennen.”

 

Analyse
Bayram Varli (directeur ECS en werkend bij de politie) gaf in zijn workshop een uitgebreide analyse van eergerelateerd geweld en vertelde wat je vooral moet láten in crisissituaties, om een averechts effect te voorkomen. Vol verve vertelde hij over zijn eigen opvoeding waarin twee culturen samenkomen: de westerse schuldcultuur (gericht op het individu) en de niet-westerse schaamtecultuur (gericht op het collectief).


Aansprekend en zeer verhelderend. Niet verwonderlijk dat hij hamerde op het belang van een goede interculturele communicatie. Elkaar verstaan is een vereiste bij dit ingewikkelde onderwerp.

 

 

Samenwerking sleutelfiguren en hulpverleners
Onder de gezamenlijke leiding van Elise van Nistelrooij (aandachtfunctionaris Eergerelateerd Geweld Steunpunt Huiselijk Geweld) en Coen van Zadelhoff (coördinator huiselijk geweld bij politie) werd de relatie tussen sleutelfiguren en hulpverleners van diverse kanten bekeken. De praktijk wijst uit dat signalen vaak te laat en aan de verkeerde mensen worden doorgegeven. “Zorg dat je de gezichten kent die achter de organisatie vertegenwoordigen”, zei Van Zadelhoff.


“En maak het overleg niet breder dan gewenst is.” Wie twijfelt over signalen van eergerelateerd geweld kan het Steunpunt Huiselijk Geweld bellen, benadrukte Elise van Nistelrooij. “Je kunt altijd advies vragen en overleggen. De casus blijft anoniem. Onderzoek je onderbuikgevoel, de zorgen die je hebt, maar vertrouw ook op je eigen expertise.”

De Islam
In de vierde workshop verzorgde Najib Tuzani (directeur van NTA en werkend bij politie)) een dynamische presentatie van de Islam. Haarfijn legde hij het verschil uit tussen cultuur en religie. De eerste bestaat uit beleving en gewoontes en de laatste uit een eeuwenoud boek waarin niets geschreven staat over geweld tegen vrouwen. “We gooien alles op één hoop, maar we moeten terug naar de bron”, onderstreepte Tuzani. “Ik ben onder de indruk. Nu besef ik hoe weinig ik eigenlijk weet over de Islam”, zei een deelneemster na afloop.

 

 

 

 

Nog meer leren
De oogst van het congres was groot. In het gemeenschappelijke slotgesprek lieten de bezoekers merken dat ze erg blij waren met alle informatie. “Ik wil nog veel meer leren over de verschillende culturele achtergronden”, zei een politieman die al 37 jaar in het vak zit. Ook anderen lieten merken dat hun honger naar kennis over de complexe achtergronden van eergerelateerd geweld groot is.

Aan het vinden van de juiste handvatten om met signalen van geweld om te gaan, is eveneens veel behoefte. Verschillende deelnemers uiten hun gevoelens van onmacht en twijfel. “Heb ik wel alles gedaan wat ik moest doen?”, vroeg een hulpverleenster zich af. Zij begeleidde lang tijd een vrouw die op de vlucht moest voor haar familie. Maar er was ook actiebereidheid: “Ik ga het Steunpunt Huiselijk Geweld beter bekend maken, zodat daar meer meldingen binnenkomen”, kondigde een ander strijdbaar aan.

Organisatie: Moviera en Expertisecentrum Samenleving in opdracht van de gemeente Arnhem

Verslag: Jozefien Haagen (www.jozefienhaagen.nl)

Terug naar nieuwsoverzicht